نظامهای پرداخت در کشور (3)
نظامهای پرداخت در کشور (3) - سامانه RTGS
سامانه ساتنا یا همان سیستم تسویه ناخالص آنی ، یکی از ابزارهای الکترونیکی تسویه در نظام پرداخت کلان محسوب می شود در این بحث می خواهم مفهوم ناخالص بودن و نیز مفهوم تسویه را باز کنم
چرا می گویند ابزارهای سیستم پرداخت خرد عمل تهاتر انجام می دهند ؟ و چرا ابزارهای سیستم پرداخت کلان عمل تسویه را انجام می دهند ؟ فرق تهاتر با تسویه در دو نظام خرد و کلان چیست
برای روشن شدن موضوع اجازه دهید مثالی بزنم فرض کنید شما دارای رفاه کارت بانک رفاه هستید و با این کارت به دستگاه خودپرداز بانک پاسارگاد مراجعه می کنید و وجهی را دریافت می کنید ( مبادله خرد) در این حالت شما از ابزار نظام پرداخت خرد استفاده نموده اید و گفتیم در این نظام عمل تهاتر انجام می شود نه تسویه ، لذا وقتی شما پول را از بانک پاسارگاد دریافت می کنید در حقیقت بانک رفاه به بانک پاسارگاد بدهکار می شود اما این بدان معنی نیست که در همان لحظه بانک پاسارگاد وجه را از بانک رفاه مطالبه کند بلکه در پایان روز کاری شبکه ، اطلاعات مبادله شده از طریق شبکه شتاب شناسائی و نتیجه جهت تسویه برای هر بانک مشخص می شود . نتیجه گیری این است که در مبادلات خرد که از ابزارهائی مانند کارتهای الکترونیکی و دستگاههای خودپرداز و غیره استفاده می گردد در لحظه مبادله تسویه انجام نمی پذیرد بلکه در لحظه مبادله پایاپای انجام می پذیرد .
حال یک مثال از مبادله کلان با استفاده از یکی از ابزارهای آن یعنی همین ساتنا (RTGS) بزنیم مثلاً فرض کنید یک مشتری وارد بانک رفاه شده و می خواهد حواله ای به مبلغ بیش از 500 میلیون ریال را برای شخصی در بانک پاسارگاد از طریق ساتنا صادر نماید در این حالت شعبه بانک رفاه وجه را دریافت نموده و با صدور سند وجه دریافتی را به اداره ای که در مرکز بانک رفاه به ساتنا متصل است انتقال می دهد اداره مزبور به محض اینکه دستور را برای بانک مرکزی ارسال نماید در همان لحظه بانک مرکزی وجه را از حساب بانک رفاه برداشته و به بانک پاسارگاد منتقل می نماید و منتظر نمی ماند ببیند شاید تا 1 یا 2 ساعت دیگر دستوری از بانک پاسارگاد به قصد بانک رفاه بیاید و آنها را با هم تهاتر کند بنابراین استفاده از ساتنا باعث می شود در هر مبادله تسویه انجام پذیرد
اما ساتنا چه خدماتی را می تواند ارائه دهد
1- وسیله تسویه مبادله بین بانک با بانک B2B
2 - وسیله تسویه مبادله بین مشتری با مشتری C2C
3- وسیله تسویه مبادله بین بانک با مشتری B2C
4- وسیله تسویه مبادله بین مشتری با بانک C2B
مثال برای هر کدام از خدمات قابل ارائه در سامانه ساتنا :
1- B2B تسویه عملیات شبکه شتاب یا اتاق پایاپای بین بانکها از طریق این خدمت انجام می پذیرد
2- C2C در حال حاضر تسویه حواله های بالاتر از 500 میلیون ریال بین دو مشتری در دو بانک مختلف با این سرویس انجام می پذیرد
3- B2C تسویه و پرداخت مستقیم بانک به مشتری که در بانک دیگر حساب داشته باشد مثلاً وجهی که به ذینفع فاکتور در هنگام تسهیلات داده میشود در صورتی که ذینفع در بانک دیگری حساب داشته باشد می تواند از این سرویس استفاده شود
4- C2B پرداخت و تسویه مبادله بین مشتری و بانک مثلاً قبوضی که مشتری می آورد و دستور می دهد به بانک دیگری واگذار شود
در پست مطلبهای بعدی در رابطه با سایر ابزارهای الکترونیکی مبادلات کلان یعنی سامانه اوراق بهادار غیر کاغذی و سامانه اتاق پایاپای خودکار صحبت خواهم نمود
چرا می گویند ابزارهای سیستم پرداخت خرد عمل تهاتر انجام می دهند ؟ و چرا ابزارهای سیستم پرداخت کلان عمل تسویه را انجام می دهند ؟ فرق تهاتر با تسویه در دو نظام خرد و کلان چیست
برای روشن شدن موضوع اجازه دهید مثالی بزنم فرض کنید شما دارای رفاه کارت بانک رفاه هستید و با این کارت به دستگاه خودپرداز بانک پاسارگاد مراجعه می کنید و وجهی را دریافت می کنید ( مبادله خرد) در این حالت شما از ابزار نظام پرداخت خرد استفاده نموده اید و گفتیم در این نظام عمل تهاتر انجام می شود نه تسویه ، لذا وقتی شما پول را از بانک پاسارگاد دریافت می کنید در حقیقت بانک رفاه به بانک پاسارگاد بدهکار می شود اما این بدان معنی نیست که در همان لحظه بانک پاسارگاد وجه را از بانک رفاه مطالبه کند بلکه در پایان روز کاری شبکه ، اطلاعات مبادله شده از طریق شبکه شتاب شناسائی و نتیجه جهت تسویه برای هر بانک مشخص می شود . نتیجه گیری این است که در مبادلات خرد که از ابزارهائی مانند کارتهای الکترونیکی و دستگاههای خودپرداز و غیره استفاده می گردد در لحظه مبادله تسویه انجام نمی پذیرد بلکه در لحظه مبادله پایاپای انجام می پذیرد .
حال یک مثال از مبادله کلان با استفاده از یکی از ابزارهای آن یعنی همین ساتنا (RTGS) بزنیم مثلاً فرض کنید یک مشتری وارد بانک رفاه شده و می خواهد حواله ای به مبلغ بیش از 500 میلیون ریال را برای شخصی در بانک پاسارگاد از طریق ساتنا صادر نماید در این حالت شعبه بانک رفاه وجه را دریافت نموده و با صدور سند وجه دریافتی را به اداره ای که در مرکز بانک رفاه به ساتنا متصل است انتقال می دهد اداره مزبور به محض اینکه دستور را برای بانک مرکزی ارسال نماید در همان لحظه بانک مرکزی وجه را از حساب بانک رفاه برداشته و به بانک پاسارگاد منتقل می نماید و منتظر نمی ماند ببیند شاید تا 1 یا 2 ساعت دیگر دستوری از بانک پاسارگاد به قصد بانک رفاه بیاید و آنها را با هم تهاتر کند بنابراین استفاده از ساتنا باعث می شود در هر مبادله تسویه انجام پذیرد
اما ساتنا چه خدماتی را می تواند ارائه دهد
1- وسیله تسویه مبادله بین بانک با بانک B2B
2 - وسیله تسویه مبادله بین مشتری با مشتری C2C
3- وسیله تسویه مبادله بین بانک با مشتری B2C
4- وسیله تسویه مبادله بین مشتری با بانک C2B
مثال برای هر کدام از خدمات قابل ارائه در سامانه ساتنا :
1- B2B تسویه عملیات شبکه شتاب یا اتاق پایاپای بین بانکها از طریق این خدمت انجام می پذیرد
2- C2C در حال حاضر تسویه حواله های بالاتر از 500 میلیون ریال بین دو مشتری در دو بانک مختلف با این سرویس انجام می پذیرد
3- B2C تسویه و پرداخت مستقیم بانک به مشتری که در بانک دیگر حساب داشته باشد مثلاً وجهی که به ذینفع فاکتور در هنگام تسهیلات داده میشود در صورتی که ذینفع در بانک دیگری حساب داشته باشد می تواند از این سرویس استفاده شود
4- C2B پرداخت و تسویه مبادله بین مشتری و بانک مثلاً قبوضی که مشتری می آورد و دستور می دهد به بانک دیگری واگذار شود
در پست مطلبهای بعدی در رابطه با سایر ابزارهای الکترونیکی مبادلات کلان یعنی سامانه اوراق بهادار غیر کاغذی و سامانه اتاق پایاپای خودکار صحبت خواهم نمود
+ نوشته شده در دوشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۸۷ ساعت ۱۰:۵۵ ق.ظ توسط طزری
|
