نظامهای پرداخت در کشور (4)

نظامهای پرداخت (1)
نظامهای پرداخت (2)
نظامهای پرداخت (3)

در مورد سامانه تسویه ناخالص آنی یا همان RTGS صحبت کردم قبل از استقرار این سامانه که در نظام پرداخت کلان مورد استفاده قرار می گیرد سامانه دیگری عملیات تسویه در مبادلات و نظام پرداخت کلان را بر عهده داشت که به آن سامانه تسویه خالص می گفتند روش سامانه تسویه خالص NS بدین صورت بوده است که بانکها مبادلاتی را در طی روز انجام می دادند که مثلاً نتیجه کار این بود بانک رفاه از بانک صادرات 1000 واحد پولی طلبکار و به بانک ملت 500 واحد پولی بدهکار می شد در سامانه تسویه خالص ، وضعیت بانکها را خالص می نمودند یعنی در مثال بالا نهایتاً بانک صادرات 500 واحد به بانک رفاه و 500 واحد به بانک ملت پرداخت می نمود بنابراین بطور خلاصه می توان گفت در سامانه تسویه خالص ملاک عمل این بود که مبادلات بین تمام بانکها مقایسه و نهایتاً نتیجه طلبکاری و بدهکاری مشخص می گردید حال آنکه پس از استقرار سامانه تسویه ناخالص آنی ، هر بانک بدون در نظر گرفتن مراوداتش با سایر بانکها می بایست نسبت به تسویه با تک تک بانکها اقدام نماید حتی در برخی موارد هر بانک باید در هنگام هر دستور پرداخت تسویه نیز انجام دهد
اما سامانه اوراق بهادار غیر کاغذی یکی دیگر از ابزارهای نظام پرداخت کلان می باشد از طریق این سامانه که بر اساس اطلاعات بنده هنوز راه اندازی نشده است مبالغی که از سوی هر بانک در بانک مرکزی رسوب می کند صرف خرید اوراقی مکانیزه و غیره کاغذی شده و به آن سود تعلق خواهد گرفت این بدان منظور تعبیه شده که بانکها همچنان که بابت بدهی به بانک مرکزی جریمه 34% می پردازند در هنگام انباشت وجوه خود نزد بانک مرکزی بوسیله این سامانه الکترونیکی اوراق بهادار خریداری نمایند
و بالاخره سامانه اتاق پایاپای خودکار ، این سامانه نیز به نحوی تدارک دیده شده است که پس از استقرار آن دیگر لاشه چکهای بین بانکی بطور فیزیکی بین بانکها مبادله نشود بطوریکه چنانچه مشتری چک بانک ملی را نزد رفاه جهت وصول واگذار نماید از طریق دستگاههای اسکن و MICR نسبت به تصویربرداری و کدگذاری اقدام و فایل مربوط به چک جهت وصول به بانک ملی ارسال شود بنده پیش نویس این طرح را حدود یکسال و نیم قبل مطالعه کردم اما به دلائل حقوقی هنوز این سامانه راه اندازی نشده است .